Kolagen na stawy - naturalne wsparcie sprawności ruchowej w każdym wieku

Kolagen na stawy to dziś jeden z najlepiej przebadanych i najczęściej rekomendowanych składników wspierających funkcjonowanie układu ruchu. W praktyce klinicznej i dietetycznej coraz częściej traktowany jest jako element długofalowej strategii profilaktyki zmian zwyrodnieniowych oraz wsparcia regeneracji chrząstki stawowej.

W niniejszym opracowaniu omawiamy szczegółowo mechanizmy działania kolagenu, jego rodzaje, biodostępność, znaczenie składników towarzyszących oraz realne efekty suplementacji w oparciu o aktualne przeglądy literatury naukowej.

Czym jest kolagen i dlaczego jest kluczowy dla stawów?

Kolagen jest białkiem strukturalnym stanowiącym około 30% wszystkich białek w organizmie człowieka. Tworzy on podstawowe rusztowanie tkanki łącznej – skóry, kości, ścięgien, więzadeł oraz chrząstki stawowej.

Chrząstka stawowa zawiera przede wszystkim kolagen typu II, który buduje jej włóknistą strukturę i umożliwia amortyzację obciążeń. Z wiekiem synteza kolagenu stopniowo spada, a pierwsze zmiany pojawiają się już po 25. roku życia.

Spadek produkcji kolagenu wpływa na pogorszenie jakości chrząstki stawowej, zwiększoną podatność na mikrourazy i rozwój zmian zwyrodnieniowych.

Kolagen na stawy – jak działa w chrząstce stawowej?

Mechanizm działania kolagenu w obrębie stawów polega na dostarczaniu specyficznych peptydów kolagenowych oraz aminokwasów takich jak glicyna, prolina i hydroksyprolina.

Po wchłonięciu z przewodu pokarmowego mogą one wspierać aktywność chondrocytów – komórek odpowiedzialnych za produkcję składników macierzy chrząstki.

Badania wskazują, że suplementacja hydrolizowanym kolagenem może przyczyniać się do:

• zmniejszenia dolegliwości bólowych w chorobie zwyrodnieniowej stawów
• poprawy zakresu ruchu
• wspomagania regeneracji po wysiłku fizycznym

Efekty obserwowane są zazwyczaj po 8–12 tygodniach regularnego stosowania.

Co zawiera kolagen – składniki wspierające jego skuteczność

Skuteczna formuła kolagenowa powinna zawierać nie tylko kolagen, ale także składniki wspierające jego syntezę.

Witamina C jest kofaktorem enzymów biorących udział w produkcji kolagenu. Jej niedobór zaburza stabilność włókien kolagenowych.

Do ważnych składników wspierających funkcjonowanie stawów należą również:

• siarczan chondroityny
• glukozamina
• kwas hialuronowy

Składniki te wspierają właściwości biomechaniczne chrząstki oraz prawidłową lepkość mazi stawowej.

Naturalny kolagen na stawy – dieta vs suplementacja

Naturalny kolagen występuje wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego.

Najbogatszymi źródłami są:

• wywary kostne
• chrząstki
• skóra drobiowa
• galaretki mięsne
• ryby ze skórą

Kolagen w diecie jest jednak gorzej przyswajalny niż hydrolizowany kolagen stosowany w suplementach.

Kolagen w płynie na stawy – czy forma ma znaczenie?

Kolagen w płynie umożliwia przyjęcie większej porcji hydrolizatu w jednej dawce. W badaniach najczęściej stosowane dawki wynoszą od 5 do 15 g dziennie.

Forma płynna bywa wygodniejsza w stosowaniu, jednak najważniejsza pozostaje jakość surowca oraz stopień hydrolizy.

Kolagen na stawy i skórę – efekt synergii w organizmie

Kolagen wpływa nie tylko na stawy, lecz także na kondycję skóry. Tkanka łączna występuje w wielu narządach, dlatego suplementacja działa systemowo.

Badania pokazują, że hydrolizowany kolagen może poprawiać elastyczność skóry, jej nawilżenie oraz zmniejszać widoczność zmarszczek.

Kolagen zwierzęcy – rodzaje i biodostępność

Kolagen stosowany w suplementach pochodzi najczęściej z:

• ryb morskich
• bydła
• chrząstki kurczaka

Kolagen rybi charakteryzuje się wysoką biodostępnością, natomiast kolagen z chrząstki kurczaka jest naturalnym źródłem kolagenu typu II.

Kolagen dla dzieci na stawy – czy to uzasadnione?

Organizm dziecka wytwarza wystarczającą ilość kolagenu. Suplementacja może być rozważana jedynie w szczególnych przypadkach, takich jak intensywny sport wyczynowy lub rehabilitacja.

Skutki niedoboru kolagenu – co dzieje się ze stawami?

Zmniejszona produkcja kolagenu prowadzi do stopniowej degradacji chrząstki stawowej.

Najczęstsze objawy to:

• ból stawów
• poranna sztywność
• ograniczenie ruchomości
• większa podatność na urazy

Collaflex – kompleksowe wsparcie dla zdrowia stawów

Seria Collaflex została opracowana z myślą o wsparciu chrząstki stawowej i tkanki łącznej. Kluczowym składnikiem jest kompleks Collatrin® zawierający hydrolizowany kolagen typu II, siarczan chondroityny oraz kwas hialuronowy.

W zależności od wariantu preparaty mogą zawierać również witaminę C, glukozaminę, witaminę D3, witaminę K2 oraz mangan.

Collatris – gdy kolagen wspiera stawy i urodę

Produkty z linii Collatris zawierają hydrolizowany kolagen typu I i III oraz witaminy i minerały wspierające kondycję skóry, włosów i paznokci.

Tabela – typy kolagenu i ich funkcje

Po suplementy kolagenowe sięgamy z różnych powodów – aby ujędrnić skórę, opóźnić starzenie się organizmu czy wzmocnić stawy. Kolagen jest bowiem głównym białkiem tkanki łącznej, którego ilość zmniejsza się wraz z wiekiem, dlatego wzmocnienie włókien kolagenowych to przepis na przedłużenie młodości i zadbanie o sprawność organizmu. W jaki sposób suplementować kolagen, by wzmocnić stawy?

Jaki typ kolagenu na stawy?

Kolagen to starożytne określenie na naturalny klej uzyskiwany przez gotowanie kości zwierzęcych. Pochodzi od greckich słów κόλλα (kólla – klej) i -γενής (-genḗs – produkować). To niezwykle istotne dla organizmów żywych białko stało się w ciągu ostatnich dekad tematem intensywnych badań, a zainteresowanie naukowców skupia się przede wszystkim na znaczeniu kolagenu dla zdrowia stawów i skuteczności suplementacji.

Obecnie wiadomo o 28 rodzajach kolagenu, a w organizmie człowieka najpowszechniej występują kolagen typu 1 (stanowi ponad 90% materii organicznej w kościach, skórze właściwej, ścięgnach, więzadłach i rogówce) oraz kolagen typu 2 (stanowi ok. 80% całkowitego kolagenu w chrząstce). Zdecydowana większość preparatów kolagenowych dostępnych na rynku zawiera kolagen pochodzenia zwierzęcego, taki jak kolagen rybi, wieprzowy, wołowy czy drobiowy.

Kolagen na stawy – w jakiej formie?

Wśród obecnych produktów kolagenowych znajdują się:

• niezdenaturowany kolagen typu 2 (kolagen natywny) - jest nierozpuszczalny i ma nienaruszoną strukturę potrójnej helisy. Od lat wykorzystywany jako suplement diety wspomagający leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów na wczesnym etapie w celu wytworzenia tolerancji immunologicznej hamującej odpowiedź zapalną w obrębie stawu.
• zdenaturowany kolagen (żelatyna) - wyróżnia się utratą struktury potrójnej helisy wskutek działania temperatury lub czynnika denaturującego. Nie składa się z cząsteczek kolagenu, lecz z losowej mieszanki łańcuchów polipeptydowych o różnej masie cząsteczkowej. Znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym, fotograficznym i farmaceutycznym.
• kolagen hydrolizowany - otrzymywany przez hydrolizę kolagenu lub żelatyny za pomocą enzymów (proteaz) i wysokiej temperatury. Podobnie jak żelatyna, hydrolizaty kolagenu również tracą strukturę potrójnej helisy, lecz w procesie hydrolizy dochodzi do rozbicia łańcuchów polipeptydowych, przez co hydrolizaty składają się z mieszaniny aminokwasów i tzw. peptydów kolagenowych o właściwościach bioaktywnych. Kolagen w swojej natywnej formie ma stabilną strukturę potrójnej helisy, co utrudnia jego wchłanianie i wykorzystanie przez organizm. Masa cząsteczkowa hydrolizowanego kolagenu jest mniejsza niż kolagenu niezdenaturowanego i żelatyny, a jego niskocząsteczkowa forma wyróżnia się wysoką wchłanialnością z przewodu pokarmowego.

Oprócz kolagenu odzwierzęcego podejmowane są również próby produkcji kolagenu syntetycznego i wegańskiego, lecz obecnie te formy nie mogą się równać z kolagenem zwierzęcym. Warto też zauważyć, że tzw. wegański kolagen składa się z mieszanki ekstraktów roślinnych, witamin, minerałów i aminokwasów, a na liście składników nie znajdziemy rzeczywistego kolagenu.

Hydrolizowany kolagen na stawy - dlaczego warto?

Martínez-Puig i wsp. (2023) dokonali przeglądu badań nad różnymi rodzajami kolagenu dostępnymi obecnie na rynku, skupiając się na skuteczności preparatów w łagodzeniu objawów choroby zwyrodnieniowej stawów (artrozy). Badacze wskazują, że metody niefarmakologicznego leczenia artrozy oparte na przyjmowaniu kolagenu jako suplementu diety zostały uznane za przedmiot zainteresowania w kontekście działania profilaktycznego lub terapeutycznego u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów.

Zespół naukowców doszedł do wniosku, że peptydy z hydrolizowanego kolagenu mają wysoką biodostępność, co pozwala im dotrzeć do krwiobiegu, gromadzić się w tkance chrzęstnej i indukować syntezę macierzy zewnątrzkomórkowej chrząstki (ECM) poprzez stymulację komórek chrzęstnych (chondrocytów). Martínez-Puig i wsp. podkreślają też skuteczność natywnego kolagenu, który nie jest trawiony w przewodzie pokarmowym, przez może utrzymać swoją strukturę i poprawić zdrowie stawów za pomocą mechanizmu immunologicznego tolerancji doustnej, który hamuje stan zapalny i rozpad tkanek w obrębie stawów.

Jaki suplement z kolagenem na stawy wybrać?

Największym zainteresowaniem badaczy cieszy się obecnie kolagen hydrolizowany, dostępny w formie kapsułek i saszetek. Hydrolizowany kolagen na stawy znajdziesz w serii produktów COLLAFLEX od Oleofarm. Kolagen typu 2 dostarczany jest wraz ze składnikiem Collatrin®, który zawiera też inne związki występujące w chrząstce stawowej, takie jak siarczan chondroityny i kwas hialuronowy. COLLAFLEX to seria suplementów diety na stawy przeznaczona dla osób, które chcą wzmocnić tkankę łączną i usprawnić funkcjonowanie narządu ruchu – przede wszystkim dla seniorów i osób aktywnych fizycznie. Poszczególne preparaty mają korzystny wpływ na stan chrząstek stawowych, więzadeł i ścięgien.

Bibliografia

• [1] Kaziród K. i wsp., Suplementacja kolagenem – czy przynosi realne korzyści, 2023.
• [2] de Miranda R.B. i wsp., Effects of hydrolyzed collagen supplementation, 2021.
• [3] Zuchowski A., Nowicka-Zuchowska A., Kolagen – rola w organizmie, 2019.
• [4] Fargana M. i wsp., A review on collagen as a food supplement, 2022.
• [5] Khatri M. i wsp., Effects of collagen peptide supplementation, 2021.
• [6] Martínez-Puig D. i wsp., Collagen supplementation for joint health, 2023.
• [7] Czajka A. i wsp., Daily oral supplementation with collagen peptides, 2018.
• [8] Marczyński W. i wsp., Glukozamina + chondroityna w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów, 2022.
• Martínez-Puig D, Costa-Larrión E, Rubio-Rodríguez N, Gálvez-Martín P. Collagen Supplementation for Joint Health: The Link between Composition and Scientific Knowledge. Nutrients. 2023 Mar 8;15(6):1332. doi: 10.3390/nu15061332. PMID: 36986062; PMCID: PMC10058045.
• Zamojcin P. Niezdenaturowany kolagen typu II w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Praktyczna Ortopedia i Traumatologia: https://www.praktyczna-ortopedia.pl/artykul/niezdenaturowany-kolagen-typu-ii-w-chorobie-zwyrodnieniowej-stawow