DARMOWA DOSTAWA OD 99 ZŁ

darmowa dostawa od 99 zł
Bezpieczne zakupy
Idosell security badge

Selen – właściwości i źródła w diecie

2024-06-19
Selen – właściwości i źródła w diecie

Selen (Se) to pierwiastek śladowy odgrywający ważną rolę w organizmie człowieka. Naturalnie selen jest dostarczany wraz z pożywieniem, a jego zawartość w roślinach zależy od jakości gleby w miejscu uprawy – znacznie lepszą przyswajalnością wyróżnia się więc Se z białka zwierzęcego. Jakie są właściwości selenu i czym grozi niedobór oraz nadmiar tego pierwiastka?

Źródła selenu w diecie

Za najbardziej biodostępne źródła selenu uznawane są jego organiczne kompleksy i aminokwasy zawierające selen. Znajdziemy go zarówno w produktach pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego.

Za najlepsze źródła selenu w diecie uznawane są:

  • podroby (nerki, wątroba),
  • sery,
  • jaja,
  • ryby i owoce morza,
  • orzechy (brazylijskie, nerkowce, laskowe),
  • soczewica,
  • kiełki pszenicy,
  • otręby pszenne,
  • sezam,
  • jęczmień,
  • ziarna kukurydzy,
  • soja,
  • pomidory,
  • czerwone winogrona,
  • pieczywo razowe,
  • sól morska i kamienna,
  • seler,
  • czosnek,
  • cebula,
  • brokuły,
  • biała kapusta,
  • szparagi,
  • grzyby,
  • drożdże.

Właściwości selenu

Wchłanianie selenu rozpoczyna się w jelicie cienkim, a następnie pierwiastek jest dystrybuowany do narządów. Najwyższe stężenie Se występuje w mięśniach, nerkach, wątrobie, przysadce mózgowej i tarczycy. Jakie są najważniejsze właściwości selenu?

  • Ochrona antyoksydacyjna i przeciwnowotworowa – Se w postaci selenocysteiny chroni organizm przed stresem oksydacyjnym, a tym samym zmniejsza ryzyko wystąpienia raka płuc, krtani, żołądka, jelita grubego, trzustki, piersi i jajnika. Niedobór selenu częściej prowadzi do rozwoju nowotworów u mężczyzn niż u kobiet.
  • Zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym – wielu chorobom układu krążenia towarzyszy niski poziom selenu w organizmie. U osób z niskim stężeniem Se występuje zwiększone ryzyko zawału i miażdżycy.
  • Wpływ na rozrodczość – udowodniono, że suplementacja selenu (oraz karnityny, argininy, witaminy B12) zwiększa ruchliwość i liczbę plemników, a także poprawia sprawność seksualną. Pogorszenie jakości nasienia może być skutkiem stresu oksydacyjnego, przed którym chroni selen.
  • Ochrona układu nerwowego – Se odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu mózgu, a jego niedobór skutkuje uszkodzeniem neurotransmisji, co prowadzi do nadmiernej męczliwości, stanów depresyjnych oraz obniżenia poziomu funkcji motorycznych i poznawczych. Optymalny poziom selenu to także element profilaktyki choroby Alzheimera.
  • Zwiększenie odporności – niedobór selenu może wpływać na zaburzenia w obrębie układu immunologicznego, a suplementacja selenu daje dobre rezultaty w leczeniu przewlekłych infekcji wirusowych, takich jak HIV czy zapalenie wątroby typu B i C.

Niedobór i nadmiar selenu

Zalecane dzienne spożycie selenu różni się w zależności od płci i wieku – dawka dla dorosłych kobiet i mężczyzn wynosi 55 mikrogramów (μg), natomiast największe zapotrzebowanie na selen mają kobiety ciężarne (60 μg) i karmiące piersią (70 μg). Optymalny poziom selenu dla populacji wynosi 100-120 μg/L surowicy/osocza.

Niedobór selenu

O niedoborze Se mówimy wtedy, gdy stężenie pierwiastka we krwi wynosi mniej niż 45 µg/L. Po raz pierwszy objawy chorobowe powiązano z niedoborem selenu w XIII wieku we wschodniej prowincji Chin, gdzie znajdują się gleby najuboższe w ten pierwiastek. Na tych obszarach endemicznie występują choroby serca u kobiet ciężarnych i dzieci (kardiomiopatia) oraz obejmująca stawy choroba Kaszina-Beka.

Objawy kliniczne niedoboru selenu:

  • bóle mięśniowe,
  • opóźnienie wzrostu,
  • makrocytoza (podwyższone MCV),
  • podwyższenie kinazy kreatynowej pochodzenia mięśniowego.

Niedobór selenu może towarzyszyć niektórym chorobom, takim jak:

  • zaburzenia wchłaniania w jelicie cienkim,
  • choroba Leśniowskiego-Crohna,
  • fenyloketonuria,
  • marskość wątroby,
  • celiakia,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • wrodzony zespół niedoboru jodu (kretynizm),
  • choroby zwyrodnieniowe,
  • HIV,
  • depresja.

Możliwe skutki niedoboru selenu:

  • niedoczynność tarczycy,
  • progresja AIDS,
  • nowotwory wątroby, jelit, prostaty, płuc,
  • zaburzenia mięśniowe, kardiologiczne i oddechowe,
  • zaburzenia rozrodczości,
  • pogorszenie sprawności umysłowej.

Nadmiar selenu

Selenoza, czyli zatrucie selenem, występuje w przypadku długotrwałego spożywania tego pierwiastka w ilości 400 µg dziennie. Przyjmowanie selenu w drodze suplementacji powinno być zawsze przemyślane – do dziennej dawki pierwiastka zawartego w suplemencie należy doliczyć również selen zawarty w spożywanej żywności.

Objawy nadmiaru selenu:

  • czosnkowy oddech,
  • wypadanie włosów,
  • zmiana koloru płytki paznokciowej,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • biegunka.

Możliwe skutki zatrucia selenem:

  • marskość wątroby,
  • cukrzyca,
  • obrzęk płuc,
  • śmierć.
  • Kiedy warto suplementować selen?

    Niebezpieczny dla zdrowia jest zarówno niedobór, jak i nadmiar Se, dlatego suplementacja selenu musi być zawsze prowadzona rozważnie, najlepiej po skontrolowaniu poziomu selenu we krwi. Po suplementy z selenem najczęściej sięgają osoby z niedoborem Se, w tym wegetarianie i weganie, którzy czerpią selen wyłącznie z żywności roślinnej. Selen jest zalecany również jako wsparcie funkcjonowania tarczycy i układu odpornościowego oraz w celu wzmocnienia włosów i paznokci.

Polecane

Selen 100 µg, 30 kapsułek

Selen 100 µg, 30 kapsułek

12,99 zł brutto1998 pkt.
Selen 200 µg, 60 tabletek

Selen 200 µg, 60 tabletek

22,99 zł brutto1998 pkt.
pixel